ارگ تهران
گزارش خطا

ارگ تهران

 ارگ تهران

 

ارگ تهران که پیشینه ایجاد آن به دوره صفویه باز می گردد مهم ترین محله تهران قدیم محسوب می شد که مجموعه ای از دستگاه ها و ارگان های مهم دولتی را در خود جای داده بود. مجموعه تاریخی ارگ تهران که در دوران صفویه بنا شده است ده هزارمین اثر ثبت شده در فهرست آثار تاریخی کشور می باشد که از اماکن دیدنی تهران محسوب می شود. محدوده این محله در انطباق با بافت فعلی شهر تهران از شمال به میدان و خیابان امام خمینی (ره)، از شرق به خیابان ناصر خسرو، از غرب به خیابان خیام و از جنوب به خیابان پانزده خرداد محدود می شود. طول این محله از شمال به جنوب حدود ۹۰۰ متر و از غرب به شرق نزدیک ۵۰۰ متر است که وسعتی حدود ۴۵ هکتار را در بر می گیرد.
اطراف ارگ تهران را حصار و خندقی فرا گرفته بود که آنرا از شهر جدا میساخت. این حصار و خندق را استاد غلامرضا تبریزی معمار معروف آن زمان به امر کریمخان ساخته و حفر کرد. استاد غلامرضا با خاندان زند خویشی داشت و فرزند او حاجی میرزا جعفر خان، معمار مشهور عهد فتحعلی شاه و اوایل سلطنت ناصرالدین شاه بود.
افغان ها پس از تصرف تهران در سمت شمال ارگ تهران پلی ساختند که در مقابل آن دروازه ای احداث شد که آن را دروازه ارگ نامیدند ( همانیکه بعدها دروازه دولت نامیده شد ). ارگ تهران و برخی از ساختمان های درون آن ساخته دوران صفوی و زندیه است. این ارگ در زمان آغامحمدخان تقریبا در شمال تهران آن زمان قرار داشت و یک طرف آن به حصار شهر و طرف دیگرش متصل به شهر بود اما در سال های بعد و با توسعه شهر تهران و ایجاد خیابان های جدید، ارگ در نقطه مرکزی تهران قرار گرفت.
ارگ تهران به رغم اهمیت و موقعیت ویژه ای که داشته دارای راه های ارتباطی متعددی نبوده است. در ابتدا و تا پیش از پایتخت شدن شهر تهران راه های ورود و خروج به ارگ منحصر به دو دروازه بوده است. یکی از این دروازه ها در سمت شمالی ارگ قرار داشته که ارتباط ارگ را با خارج شهر برقرار می کرد و به دروازه دولت شهرت داشت. دروازه دیگری که در سمت جنوب ارگ قرار گرفته بود، از سوی مردم نقاره خانه خوانده می شد و این دو دروازه تنها راه های اصلی ورود و خروج از ارگ تهران محسوب می شدند. غیر از این دو راه ارتباطی اصلی، راه های ارتباطی فرعی دیگری که تاریخ شکل گیری آنها را به دوران نزدیک تری باید نسبت داد، وجود داشتند که عامل ارتباط ارگ با عرصه های هم جوار آن بودند.

میدان ارگ

میدان ارگ از دیدنی های تهران، اولین و قدیمی ترین میدان تهران است. این میدان وسیع که از دوره زندیه به جای مانده، در زمان فتحعلی شاه «ارگ» نام گرفت. این میدان را سپس میدان شاه ، میدان توپخانه و باغ گلشن نامیدند و امروزه آن را به نام میدان پانزده خرداد می شناسند که امروزه از جاذبه های گردشگری تهران به شمار می آید. در اطراف ارگ خیابان هایی نیز وجود داشت که مهمترین آنها خیابان ناصریه ( خیابان ناصرخسرو) به عنوان اولین خیابان تهران ، خیابان جباخانه ( خیابان بوذرجمهری – پانزده خرداد) ، خیابان جلیل آباد ( خیابان خیام) ، میدان توپخانه ( امام خمینی) و خیابان مریضخانه ( خیابان امام خمینی) بود.

در اطراف میدان ارگ چند بنا برپا بود که عبارت بودند از: از سر در بزرگ یا ” عالی قاپو ” در شمال؛ دفترخانه در شمال غرب؛ نقاره خانه در جنوب و تلگراف خانه در شرق.

در دوره سلطنت ناصرالدین شاه به سال ۱۲۸۱ق دگرگونی بنیادی در میدان داده شد. توپ های موجود در میدان را جمع آوری کرده و به میدان توپخانه جدید منتقل کردند. استخری بزرگ و هشت ضلعی در میانه آن ساخته شد که آب قنات جدید ناصری و دیگر قنات هایی که باغ گلستان را آبیاری می _کرد به آن منتقل کردند. آب این استخر سپس به حوض سبزه میدان و محله های جنوب ارگ جاری می شد. دور استخر مرکزی میدان، دو گذرگاه سنگ فرش برای رفت و آمد درشکه ایجاد شد و دو طرف استخر را حصارکشی و باغچه بندی کرده، با کاشتن انواع درخت و گل های ایرانی و فرنگی به محوطه ای سرسبز و با صفا مبدل ساختند.بدین ترتیب میدان توپخانه به ” باغ گلشن ” یا ” باغ میدان ” تغییر شکل و نام داد.

آنچه که از میدان توپخانه قدیم برجای ماند تنها توپ مروارید بود که به سال ۱۲۳۳ق در اصفهان توسط استاد اسماعیل ریخته گر ساخته شده بود و بر سکویی در برابر نقارخانه قرار داشت. در همان سال نیز در سمت غربی باغ گلشن بنایی کوچک چند ضلعی ساختند و در آن صندوقی به نام ” صندوق عدالت ” قرار دادند تا مردم شکایات یا عریضه های خود را در آن بیندازند. نامه های این صندوق که به طور هفتگی باز می شد به نظر ناصرالدین شاه می رسید.

توپ مروارید

سالها پیش در میدان ارگ تهران، در محل حوض میدان یک توپ کهنه با لوله های ضخیم و دو چرخ بسیار بزرگ وجود داشت که به آن توپ مروارید می گفتند. روی لوله توپ شعر هایی از فتحعلی خان صبا در باره فتحعلی شاه قاجار حک شده بود. این توپ قدیمی در حال حاضر در محل سابق باشگاه افسران که امروزه بخشی از وزارت امور خارجه را در بر می گیرد، در خیابان سی تیر نگه داری می شود.

میدان ارگ در حال حاضر از اماکن دیدنی تهران محسوب می شود و از آنچه که امروزه ازاین میدان به جا مانده به عنوان بخشی از جاذبه های توریستی تهران نام برده می شود که پذیرای گردشگران است.

VN:F [1.9.16_1159]
زیبایی و جذابیت
فاصله مناسب از شهر
مسیر دسترسی مناسب
ارزش بازدید
امتیاز: 2.8 از 5 (از مجموع 1 رای داده شده)

لیست محصولات

ردیف نام محصول نوع محصول توضیح قیمت





بدون نظر

نزدیک ترین مراکز اقامتي به این محل :

نزدیک ترین مراکز تفريحي به این محل :

نزدیک ترین مراکز خريد به این محل :

نزدیک ترین جاذبه هاي گردشگري به این محل :
یا
انتخاب مکان مورد نظر :

مطالب مرتبط

مطالب پیشنهادی