سفرنامه خراسان جنوبی قسمت چهارم : قائن
گزارش خطا

سفرنامه خراسان جنوبی قسمت چهارم : قائن

سفرنامه خراسان جنوبی قسمت چهارم : قائن

 

 

امروز باید با بیرجند خداحافظی کنیم با بیرجند زیبا و دوستان خوبی که در این دو روز که میهمانشان بودیم یک دنیا خاطره قشنگ و لحظات به یادماندنی برایمان آفریدند. حیف که مرخصیهایمان تمام شده و باید هرچه زودتر راهی دیارمان شویم. از آنجاییکه تا خانه راه درازی درپیش است باید بجنبیم که تا شب نشده به خانه برسیم چراکه با شناختی که از خودمان داریم هرگز نتوانسته ایم مثل بچه آدمیزاد راه راست را تا خانه بپیماییم و در این میانه هر چیزی که نشان از تاریخ و فرهنگ و هنر داشته باشد ما را به خود جذب مینماید؛ آنچنان که آهنربا براده آهن را!

و خدا نکند که قلعه ای بر فراز کوه، یا بقعه عارف و زاهدی هرچند گمنام یا مسجدی تاریخی یا حتی خشت و آجر شکسته ای از عهد عتیق جلوی راهمان سبز شود که ساعتها وقتمان را میگیرد. و باز ازآنجاییکه در هرگوشه و کناری از این مرز پرگهر جواهری خفته، هنوز ساعتی راه نپیموده، در سه کیلومتری قائن توقف میکنیم تا از یک بنای تاریخی ارزشمند در جوار کوه دیدن کنیم.  

http://s5.picofile.com/file/8153690184/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC_61.jpg

اینجا آرامگاه بزرگمردی از سرزمین قهستان است، حکیمی فرزانه و دولتمردی باتدبیر که نورچشمی دربار سلطان محمود و سلطان مسعود غزنوی بود و او کسی نیست جز حکیم «بوذرجمهر قائنی» 

 http://s5.picofile.com/file/8153690276/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC68.jpg

بوذرجمهر(بزرگمهر) قائنی سیاستمدار، ادیب، شاعر و عارف بزرگ قرن چهارم و پنجم قمری بود که به دو زبان فارسی و عربی تسلط کامل داشت. از وی اشعار و قصاید ارزشمندی به یادگار مانده که قصیده بهاریه وی از شهرت زیادی برخوردار است 

 http://s5.picofile.com/file/8153690218/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC63.jpg

وی پس از مرگ سلطان محمود و روی کار آمدن سلطان مسعود تا روزی که حکومت غزنویان فروپاشید در دربار غزنوی به سر میبرد و در امور مملکتی بسیار توانمند و کارساز بود. در اواخر حکومت غزنویان از غزنه (پایتخت) به قائن آمد و در همانجا درگذشت و در پای کوهی که امروز به نام خودش به کوه ابوذر شهرت دارد برای همیشه آرام گرفت.  

http://s5.picofile.com/file/8153690284/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC69.jpg

 آرامگاهش بنایی متعلق به قرن ششم و هفتم قمری میباشد که با معماری بسیار زیبا به سبک چلیپایی ساخته شده. 

http://s5.picofile.com/file/8153690250/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC66.jpg

بقعه بزرگمهر دارای چهار ایوان میباشد که گنبدی نیز بر فرازش استوار است. مصالح به کار رفته در ساختمان بنا، آجر و سنگ و گچ است و بنا مزین به آجرکاریها و گچبری های زیبایی است. 

 http://s5.picofile.com/file/8153690234/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC65.jpg

اطراف آرامگاه را اتاقهایی فرا گرفته اند که نمیدانم به چه منظوری ساخته شده بودند ولی از قرار معلوم عده ای از گردشگران در این اتاقها اتراق میکنند.  

http://s5.picofile.com/file/8153690300/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC71.jpg

 بقعه به لحاظ ساختار و رنگ مصالح همخوانی زیادی با کوه مجاورش دارد و از این جهت بسیار طبیعی و به گونه ای مستتر به نظر میرسد. حتی پله های بنا هم کاملا” طبیعی به نظر میرسند به گونه ای که گویی کوه را تراشیده و راه پله ای ساخته اند. 

http://s5.picofile.com/file/8153690192/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC62.jpg

یکی از عناصر برجسته و ارزشمند این مقبره وجود درخت بنه تنومندی است که در جوار بقعه کاشته شده است.

 http://s5.picofile.com/file/8153690268/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC67.jpg

 این درخت هفتصد ساله قطور ظاهرا” از همان زمان که این آرامگاه ساخته شده اینجا کاشته شده است و به طرز شگفت انگیزی بر زیبایی این مکان افزوده

http://s5.picofile.com/file/8153690292/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC70.jpg

 جالب اینکه هنوز نوادگان بوذرجمهر در شهر قائن زندگی میکنند و به نام نوری ابوذری شهرت دارند. 

http://s5.picofile.com/file/8153690226/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC64.jpg

آرامگاه بوذرجمهر در حاشیه جنوبی شهر قائن قرار دارد و بر روی کوه مقابلش هم قلعه ای به چشم میخورد. این قلعه که به قلعه کوه قاش معروف است، مرکز فرماندهی حکام ایالت قهستان بوده و به گونه ای ساخته شده که به همه منطقه اشراف کامل داشته طوریکه نگهبانان قلعه با نور آتشی که توسط قوای نظامی که بر فراز کوه زردان (۶۵ کیلومتر آنسوتر) افروخته میشد از حمله دشمن یا هر خطر دیگری آگاه میشدند. 

http://s5.picofile.com/file/8153690326/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC72.jpg

پس از بازدید از آرامگاه راهی شهر قائن میشویم؛ شهری که ریشه در دوران پارینه سنگی دارد و زیستگاه بشر سی هزار سال پیش بوده و نشانه ها و دست افزارهایی از حیات انسان ماقبل تاریخ در غارهای اطراف شهر نیز یافت شده. همچنین محوطه های تاریخی در چند نقطه شهر کشف شده که لایه های باستانی شهر از دل آن بیرون آمده اند.  

http://s5.picofile.com/file/8153690492/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC82.jpg

درمورد وجه تسمیه قائن چند روایت موجود است. عده ای قائن را برگرفته از کائن (به معنی موجود و وجود) میدانند و عده ای نیز بر این باورند که قائن نام یکی از فرزندان آدم و حوا بوده؛ کسی که انتقام هابیل را از قابیل گرفته. و باز روایتی دیگر میگوید که قائن تغییر نام یافته قهستان است که خود قهستان هم معرب کوهستان میباشد. 

http://s5.picofile.com/file/8153690334/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC73.jpg

  و اما مهمترین بنای تاریخی قائن که حدود هشت قرن است که بر تارک شهر میدرخشد مسجد جامع آن موسوم به «مسجد آدینه» میباشد؛ مسجدی بسیار زیبا و منحصربفرد که جایی در دل بافت تاریخی واقع است 

http://s5.picofile.com/file/8153690342/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC74.jpg

درباره پیشینه تاریخی این مسجد نقل قولهای مختلفی است برخی از مورخین ساخت آن را به قرن پنجم قمری و برخی به قرن هشتم نسبت داده اند و عده ای نیز معتقدند که این بنا بر روی خرابه های آتشکده ساسانی ساخته شده است. اما کتیبه ای در مسجد موجود است که سال ساخت آن را به ۷۹۶ قمری نسبت داده. 

http://s5.picofile.com/file/8153690368/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC75.jpg

 آنچه مسلم است این است که این مسجد از زمان ساخت تا به امروز چندین بار بر اثر زلزله آسیب دیده و سپس مرمت گشته برطبق کتیبه سنگی دیگری که در مسجد موجود است این مسجد در سال ۱۰۸۲ مرمت گشته

http://s5.picofile.com/file/8153690384/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC76.jpg

طبق کتیبه موجود در مسجد این مسجد به دستور «امیر جمشید قارنی» از امرای دوران ایلخانی در دوره تیمور جهانگشا ساخته شده است. مسجد آدینه به مانند همه مساجد تاریخی دیگر دارای صحن، شبستان و ایوان است و حجره های زیادی دورتادور حیاطش را فرا گرفته اند. علاوه بر آن مسجد دارای یک ساعت آفتابی نیز بوده که وقت اذان ظهر را با آن تعیین میکرده اند.  

http://s5.picofile.com/file/8153690392/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC77.jpg

  با وجودیکه قرنها از ساخت این بنا میگذرد هنوز بلندترین بنای شهر محسوب میشود بلندترین و معتبرترین بنای شهر جایی که تاریخ و مذهب با هم گره خورده اند، جایی که میشود هم تاریخ را جستجو کرد و هم با خدا خلوتی دلنشین داشت. 

http://s5.picofile.com/file/8153690418/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC78.jpg

مسجد آدینه دارای دو محراب است با ایوانی بسیار باشکوه که هجده متر ارتفاع و یازده متر عرض و بیست و دو متر طول دارد.  

http://s5.picofile.com/file/8153690450/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC80.jpg

یکی از شاخصه های اصلی مسجد آدینه تزیینات موجود در آن است که شامل آجرکاری های زیبا و نقاشیهای فاخر است. سقف ایوان مسجد چهار تاق دارد و مزین به انواع هنرها ازجمله معرق کاریهای بسیار زیبا است. گفته میشود این نقاشیها در دوران صفویه انجام شده اند.  

http://s5.picofile.com/file/8153690426/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC79.jpg

نقاشیهای سطوح داخلی ایوان و محرابهای دوگانه اش علاوه بر ایجاد فضایی روحانی و معنوی، به مسجد ظاهری زیبا، دلچسب و مفرح داده اند. 

یکی دیگر از عناصر ارزشمند مسجد، منبر چوبی چهارصدساله آن است که دارای تزیینات کنده کاری ظریف و زیبایی میباشد. همچنین سال ساخت آن نیز که سال ۱۰۸۲ قمری میباشد بر رویش حک شده.

http://s5.picofile.com/file/8153690468/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC81.jpg

برخی میگویند که از قلعه کوه قاش و دژ مرکزی شهر، یک راه زیرزمینی به مسجد آدینه وجود داشته که درصورت حمله دشمن مردم میتوانستند از طریق آن راه مخفی، در قلعه و دژ مرکزی، سنگر بگیرند.

از مسجد که خارج میشویم، وسط یکی از میادین خروجی شهر چشمم به یک بقعه تاریخی می افتد ولی هرچه نگاهش میکنم نام و نشانی در آن نمیابم. در کنار بقعه هم تعدادی سنگ قبر به چشم میخورد کسی هم این دورو برها نیست تا از او بپرسم این بقعه از آن کیست پس تنها به عکاسی از آن اکتفا کرده و راهمان را ادامه میدهیم.  

http://s5.picofile.com/file/8153690518/%D8%AE%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%86_%D8%AC83.jpg

 

 

قسمت پنجم سفرنامه

 

منبع: m4taghi.blogfa.com

نویسنده: خانم مهتاب چهارطاقی

VN:F [1.9.16_1159]
مفید بودن اطلاعات
صحت اطلاعات
زیبایی تصاویر
نگارش ساده و گویا
حجم مناسب مطلب
امتیاز: 0.0 از 5 (از مجموع 0 رای داده شده)

لیست محصولات

ردیف نام محصول نوع محصول توضیح قیمت





بدون نظر

مطالب مرتبط

مطالب پیشنهادی